• büşra balamber

Man Ray'in Yok Edilemez Nesne'si Üzerine / On Man Ray's Indestructible Object

(Please scroll down for English)

Man Ray’in bu dahiyane nesnesini ilk defa bir arkadaşımdan duymuştum. Sohbetlerimizden birinde, nesnenin esrarengiz büyüsüne kendini kaptırmış bir şekilde, dehşet dolu kocaman gözleriyle bana bu metronomu öylesine güzel ve ayrıntılı tasvir etmişti ki hikayenin sonunda nesnenin gücünü iliklerime kadar hissetmiştim; korkmuş, ama çok etkilenmiştim.

Enstrüman çalanlar bilirler; metronom tam bir kabustur. Her bir vuruş kusursuz kesinlikte, gerçek olamayacak kadar muntazamdır; yorulmak nedir bilmez. Ve sizin için vardır; sizi nizama getirir, kontrol eder. Eğer ritmi kaçırıyorsanız bu sizin suçunuzdur. Dolayısıyla, bir noktadan sonra, dayanılmaz hale gelir ve bu kusursuzluk ve kesin bir süreklilik hali, insana korku verici ve hatta kendini küçük görmesine yol açacak bir güç gösterisidir. İşte beni en çok etkileyen, böylesine güçlü bir nesneyle, felsefe ve literatürde önemli bir yeri olan göz simgesinin buluşturulmuş olmasıydı. İnsanı ve insana dair olanı izleyiciye dolaylı olarak hissettirme düşüncesiyle yola çıktığım resimlerimde, Man Ray’in – benim kullanmayı tercih ettiğim adıyla – Yok Edilemez Nesne’si (ya da orijinal adıyla Yok Edilecek Nesne’si), distopik bir geleceğin, yönetici bir erkin sembolüdür. Otoriter, hipnotize edici, karşı konulamaz boyutta güçlü, her şeye hakim ve her şeyi gören göz, kendi gibi güçlü zaman kavramıyla vücut bulmuş ve ölümsüz olmuştur. Peki, larva döneminde Dada’nın, son evresinde ise Sürrealizm’in patlamasında önemli figürlerden biri olan Man Ray için Yok Edilecek Nesne ne ifade ediyordu? Onu bu nesneyi üretmeye iten sebepler nelerdi?

Man Ray, Yok Edilemez Nesne, 1965, Ahşap, elyaf, metal ve kağıt.

8 x 4 1/2 x 4 1/2 in. (21.6 x 11.5 x 11.5 cm)

Smithsonian American Art Museum, Washington, D.C.

Fotoğraf: Smithsonian American Art Museum, Washington, D.C., Sanat Kaynakları.

© 2004 Man Ray Trusts/Artists Rights Society (ARS) New York,ADAGP Paris.

Multidisipliner bir sanatçı olarak sanatsal kimlik kavramına yeniden şekil vermiş, önde gelen modernistlerden Man Ray, 1923 yılında New York’ta, ‘her ressamın bir izleyiciye ihtiyacı vardır’ düşüncesinden hareketle, resimleri için bir temel oluşturma gayretiyle, şövalesinin arkasına metronom yerleştirmeye karar verir. Objektif bir izleyicinin/gözlemcinin varlığının resimlerine fayda sağlayacağını hisseden sanatçı, metronomun sarkacına kesilmiş bir göz fotoğrafı iliştirerek başka bir çift göz tarafından izlendiği duygusu yaratır. Resminin başına her geçtiğinde metronomu da çalıştırır ve böylelikle fırça vuruşları tempoya göre hareket eder. Tempo ne kadar hızlıysa fırçası da o kadar hızlanır. Man Ray’a göre, ortaya çıkan resmin, “metronomun kronolojik taleplerini karşılayabilmiş olması”[1] gerekir. O yüzden, metronomla fırça vuruşları uyumsuz olduğunda ya da metronom durduğunda resim hala bitmemişse, bu eserin yok edilmesi gerekir. Bu asemblajı Yok Edilecek Nesne (Object to Be Destroyed) olarak adlandırır.


Man Ray’in avant-garde dergi This Quarter’in özel Sürrealist sayısı için yaptığı kağıt üzerine mürekkep versiyonuyla bu metronom ilk kez 1932 yılında izleyici karşısına çıkar. Adı Yıkım Nesnesi (Object of Destruction) olarak değiştirilmiştir. Ancak bir farklılık daha dikkat çeker: Sanatçının asistanı, ilham perisi ve modeli olan fotoğrafçı Lee Miller ile acı ayrılığının intikamı olarak, 1923 tarihli orijinal asemblajda metronoma iliştirilmiş göz fotoğrafı artık Miller’in gözüdür. Dergide, Man Ray’in ‘bize kontrolünün sınırlarında bir sanat nesnesini ilan ettiği, yıkımı ve yeniden yapmayı onayladığı, kişinin arzu patlamalarını provoke edebilecek ve anlayışla karşılayabilecek bir sanat nesnesi/eseri yaratmanın formülünü verdiği’[2] şu açıklaması yer alır: “Aşık olduğunuz ancak artık görmediğiniz birinin fotoğrafından gözünü kesin. Bir metronomun sarkacına iliştirin ve metromonu istenen tempoya ayarlayın. Sabrınızın sınırlarını zorlayana kadar dayanın. Sonra elinize bir çekip alıp iyi nişan alarak tek vuruşta tamamen yok etmeye çalışın.”[3]


Man Ray’in metronomu daha sonraki yıllarda Kayıp Nesne (Lost Object) (1945), Yokedilemez Nesne (Indestructible Object) (1958), Son Nesne (Last Object) (1966) ve son olarak Ebedi Motif (Perpetual Motif) (1972) gibi farklı başlıklarla çeşitli galerilerde sergilenmiştir. Bunlardan en kaydadeğer olanı 1958 sergisidir.Paris’teki Galerie de I’Institut’te düzenlenen, eski dönem Dada eserlerinden oluşan bir retrospektif sergisinde, orijinal ismiyle (Object to Be Destroyed) Man Ray’in metronomu da yer almıştır. Ancak bir grup sanat öğrencisi metronomu alıp galeriden birkaç sokak ötede, eserin adına uyumlu bir şekilde, paramparça eder. “Sigorta şirketi başka bir ‘Nesne’ yapayım diye bana metronom aldı. Ancak onlara, bir resim yok edildiği zaman, telafi etmek için, boya ve fırça verilmeyeceğini söyleyince sigortasını ödemeye karar verdiler. Ben de bu sefer birçok nesne (100 parçalık bir edisyon) yapıp adını ‘Yokedilemez Nesne’ koydum”[4] diyen sanatçı şöyle devam eder: “Şimdi yüz metronomu birden yok etmek oldukça zor olacaktır.”


Bu kalıcı olmaya isteğiyle sanatçı, özünde yıkım ve anarşi olan Dada hareketiyle çelişmektedir. Öte yandan, adını Yok Edilecek Nesne koyduğu sanat objesini gerçekten yok edip etmediği konusunda da tartışmalı ifadeler vermiştir. Bir seferinde, “bir gün bu nesneyi yok etmeyi, ancak bunu izleyicinin veya şahitlerin gözü önünde yapmayı gerçekten çok istediğini” dile getirmiş olmasına karşın, bir başka ifadesinde şunları söylemiştir: “Bir ressamın izleyiciye gereksinimi vardır, o yüzden ben de resim yaparken sanki biri beni izliyormuş gibi bir ilüzyon yaratmak adına bir göz fotoğrafı kesip metronomun sarkacına iliştirdim. Bir gün, metronomun yargısına karşı çıktım, sessizliği dayanılmazdı ve ben de, belli bir önseziyle olacak ki, Yıkım Nesnesi adını verdiğim bu nesneyi, adına uygun şekilde parçalayıp yok ettim.”[5] Metronomun insan üzerindeki psikolojik etkileri düşünüldüğünde, Man Ray’in çelişkilerini anlamak mümkün olur. Yarattığı sanat eseri, zamanla, öyle etkili bir anlatım gücüne sahip olmuş ki eser sanatçının düşündüğünün çok daha ötesine geçmiş ve bir nesne olmaktan çıkıp neredeyse artık kendi anlamlarını kendisi üretmeye başlamış bir özneye dönüşmüştür. Man Ray ise denge bozucu bir arzu durumu yaratan bu sanat nesnesi ile baş etmek için çaba göstermek zorundadır.

 

[1] Ian Andrews, Object to be Destroyed: An Excess of Interpretation, (yayımlanmamış makale, 1994)

http://ian-andrews.org/texts/object.html

[2] Janine Mileaf, Between You and Me: Man Ray’s Object to Be Destroyed, Art Journal, Vol.63, no.1 (İlkbahar, 2004), s.5

[3] Man Ray, “Object of Destruction”, This Quarter 5, no. 1, özel Sürrealist sayısı (Eylül 1932), s.55

[4] Brian O’Doherty, Yale French Studies, no.31, Surrealism (1964), s.120

[5] Arturo Schwarz, Man Ray: The Rigour of Imagination, (London: Thomas and Hudson, 1977), s.25-6

 

ON MAN RAY’S INDESTRUCTIBLE OBJECT

Years ago, one of my friends told me about this art object, a brain-wave by Man Ray. This was the very first time that I’ve heard of this great ready-made. Cought up with its uncanny spell, he, as a great narrator, was elaborately portraying this metronome, with his terrified big eyes. And at the end of the story, I could sense its power to my bones; I was petrified and frightened, yet taken with its spell.


What I’m about to say will be understood better by those who play a musical instrument: metronome is a nightmare. Every single beat is in a perfect accuracy, and too regular to be real and natural; hits restlessly and untiringly. And, it is made only for you, musicians; regulates and controls you. If you’re rushing or dragging, going faster or slowing down, it is definitely you to blame. It must be just its tempo. Thus, it becomes unbearable after a certain point. And, at this very moment, this state of the faultlessness and the exact perpetuity becomes a tour de force that will lead one to become frightened or even contemn himself. Here, the thing that had me under its spell was the idea of juxtaposing such a strong object with eye, another powerful symbol having a significant place in philosophy and literature. In my paintings in which, as a reference, I have chosen the concept of implicitly evoking man and all about man, Man Ray’s – with one of its later alternative names that I prefer to use – Indestructible Object (or with its original name, Object to Be Destroyed) symbolizes a ruling force; it is a dystopian future. The imperious, hypnotic, irresistibly powerful, omnipotent and all-seeing eye allies with time, the notion as powerful as itself, and becomes everlasting. So, what did Object to Be Destroyed, throughout the course of about 40 years, mean to its creator who was one of the crucial figures of eruption known as Dada in its larval stage and Surrealism in its final phase? What were the motives that pushed Man Ray to create such art-object?

Man Ray, Indestructible Object, 1965, Wood, fiber, metal and paper on card-board,

8 x 4 1/2 x 4 1/2 in. (21.6 x 11.5 x 11.5 cm)

Smithsonian American Art Museum, Washington, D.C.

Photograph: Smithsonian American Art Museum, Washington, D.C., Art Resources.

© 2004 Man Ray Trusts/Artists Rights Society (ARS) New York,ADAGP Paris.

The quintessential and prominent modernist who recasts the concept of artistic identity as his multidisciplinary way of expressing, Man Ray, with reference to the idea that ‘a painter needs an audience', for the purpose of building some structure to his paintings, decides to place a metronome right next to his easel, in 1923 in New York. Thinking that it would be good idea for his paintings to paint in the presence of an unbiased viewer/observer, the artist clips a photograph of an eye onto the metronome’s pendulum, to create an illusional feeling of being watched by another eye. Every time he shows up in front of his easel to paint, he sets the metronome and regulates the tempo he wishes to suit. So, the ticking regulates his brush strokes; now, it is a time-keeping guide controlling over his painting. He thinks that his brush strokes must be in exact harmony with the ticking, and that the finished work that “could not have satisfied the chronological demands of the metronome would have to be destroyed.”[1] Man Ray calls this assemblage Object to Be Destroyed.


The metronome makes its first public appearence as an ink drawing that Man Ray creates for the special Surrealist issue of the avant-garde journal, This Quarter, in 1932. He changes its name as Object of Destruction. Another difference, also, draws attention: After sad ending of his love-affair with the fellow-photographer Lee Miller who is his darkroom-assistant, muse and model, he exchanges the photographic eye affixed on the metronome’s pendulum in the original asemblage for a photograph of Lee Miller’s eye, as a vengeance. Below the title, we see a following inscription in which Man Ray ‘declares us an art-object that is the edge of his control, sanctions reproduction and demolition, gives the formula for creating an art-object/work that can provoke and accept the blows of one’s desire’ [2]: “Cut out the eye from a photograph of one who has been loved but is seen no more. Attach the eye to the pendulum of a metronome and regulate the weight to suit the tempo desired. Keep going to the limits of endurance. Wiht a hammer well-aimed, try to destroy the whole at a single blow.” [3]


Man Ray’s metronome appeared subsequent exhibitions with different titles such as Lost Object (1945), Indestructible Object (1958), Last Object (1966) and finally, Perpetual Motif (1972). The most remarkable one among them was the 1958 exhibition: a retrospective show consisting of early Dada works was held at the Galerie de I’Institut, in Paris, and with its original title, Object to Be Destroyed was exhibited. However, a group of art students grabbed it and not very far from the gallery, they destroyed it by following the title. “The insurance company bought me another metronome so I could make another ‘Object,’ but I said, ‘When a painting is destroyed, you don’t replace it with paints and brushes.’ They paid the insurance. Then I made some more (an edition of 100 multiples). Now I call it ‘Indestructible Object’”[4] and continues: “Now it will be very difficult to destroy all one hundred.”


With this desire for permanence, the artist was inconsistent with the Dada movement that was inherently about anarchy and demolition. Furthermore, he made some contradictory statements on whether he ever actually destroyed the art-object he named Object to Be Destroyed. While, on one statement, he wrote that “it is still my earnest desire, some day while the eye is ticking away during a conversation, to lift my hammer and with one well-aimed blow completely to demolish the metronome”, on another one he said: “a painter needs an audience, so I also clipped the photo of an eye to the metronome’s swinging arm to create the illusion of being watched as I painted. One day I did not accept the metronome’s verdict, the silence was unbearable and since I had called it, with certain premonition, Object of Destruction, I smashed it to pieces.”[5] When considered the psychological impacts of the metronome with a staring eye, we presumably can make sense of Man Ray’s contradictions. In time, the art work he created has gained so intense and potent ability of expression, that it has gone way more beyond than its creator would imagine. It was no longer an object; has turned into a (nearly) subject starting to create its own meanings. Man Ray now had to strive mightily for dealing with this art-object that reveals destabilizing states of desire.

 

[1] Ian Andrews, Object to be Destroyed: An Excess of Interpretation, (Unpublished, 1994)

http://ian-andrews.org/texts/object.html

[2] Janine Mileaf, Between You and Me: Man Ray’s Object to Be Destroyed, Art Journal, Vol.63, no.1 (Spring 2004), p.5

[3] Man Ray, “Object of Destruction”, This Quarter 5, no. 1, special Surrealist issue (September 1932), p.55

[4] Brian O’Doherty, Yale French Studies, no.31, Surrealism (1964), p.120

[5] Arturo Schwarz, Man Ray: The Rigour of Imagination, (London: Thomas and Hudson, 1977), p.25-6

Archive
Tags